Telkens als de fantastische 4LP-box Open Strings Early Virtuoso Recordings From The Middle East, And New Responses van Honest Jons hier ten huize uit de kast gehaald wordt, is dat een gewijd moment, waarbij enige respect en eerbiedige stilte op hun plaats zijn. Het kleine festival Open Strings, georganiseerd door het Utrechtse Theater Kikker, liet er zich door inspireren en zet de gitaar centraal. Met op de tweede editie twee uitstekende fingerpickers, een verwarrende maar boeiende medley en een overbodige finale.

(meer…)

Een hele stoet geesten, lijken en duistere figuren komt voorbij op ‘Timber Timbre’, de derde plaat van de gelijknamige groep uit Canada. In ‘Lay Down in the Tall Grass’ droomt zanger Taylor Kirk bijvoorbeeld dat een geliefde zijn halfvergane lichaam uit zijn graf opgraaft en mee naar huis neemt. In ‘Demon Host’ vraagt hij aan een pastoor of hij op diens oor mag kauwen en in ‘Trouble Comes Knocking’ dreigt het refrein ons herhaaldelijk: “Then things got real bad.” Dat alles is gebed in een geluid dat wat weg heeft van Bon Iver, maar meer nog van de oude soul waar Bon Iver ook door beïnvloed is. Jaren 1960 orgeltjes, gospelkoren en onvervalste bluesriffs leggen de minimale basis voor Kirks indrukwekkende stemgeluid, dat zich ergens tussen dat van Justin Vernon en Antony bevindt. De liedjes kruipen stuk voor stuk onder je huid en het is alleen het wat flauwe geflirt met horrorverhaaltjes dat een blijvende emotionele verbintenis in de weg staat. Wie zich echter over de tekstuele tekortkomingen heen kan zetten, heeft aan ‘Timber Timbre’ een huiveringwekkend meesterwerk voor de nakende donkere dagen.

Dit debuut van de Griekse beatmaker Larry Gus klinkt als een typische mixtape van een hiphop-DJ die laat zien hoe goed hij zoveel mogelijk samples en beats per minuut de revue kan laten passeren. Dat hebben we al vaker gehoord en kan soms nogal vermoeiend zijn, maar Larry Gus haalt net als de in dezelfde hoek opererende Spanjaard El Guincho zijn sample- en inspiratiemateriaal uit obscure latin, dub en tropicália, wat de boel al direct een stuk interessanter maakt. De totaal neurotische en verknipte aanpak – 35 tracks komen langs in 48 minuten – houdt het fris en drijft je tegelijkertijd tot waanzin, doordat iedere fijne groove meestal na maximaal een minuut met een harde cut weer afgeserveerd wordt. De titel ‘Stitches’ is dan ook typerend, want aan mooi in elkaar overmixen doet Gus niet: er wordt schaamteloos met muziek gesmeten en als er iets stuk valt, is dat alleen maar mooi meegenomen. De geluidstrip die dit oplevert is soms ondoordringbaar, maar leidt soms ook tot verrukkelijke liedjes als ‘Hearing The Words You Said’, dat natuurlijk wel na twee-en-een-halve minuut weer abrupt eindigt in een vreemd gelach. Deze exotische tropicaliaanse hiphoppsychedelica is een lust voor het oor voor eenieder die instrumentale hiphop een warm hart toedraagt – maar dan moet dat warme hart wel tegen een stootje kunnen af en toe.

Gepubliceerd in Gonzo (circus) #97 – mei/juni 2010)

Franco Saint de Bakker, het jazzproject van verschillende muzikanten uit de Heavenhotel-scene, heeft haar derde ‘Live At The Ancienne Belgique’-plaat uitgebracht en naar verluid is het de laatste in de serie. We hopen dat dat betekent dat ze over een paar jaar gewoon een, pak ‘m beet, ‘Live At De Beursschouwburg’ uitbrengen en niet dat ze uit elkaar gaan. Want baanbrekend of vernieuwend mag de groep dan niet zijn, hun platen zijn steevast wel gewoon, jazeker, lekker – hoe verdacht dat woord in sommige kringen ook zijn moge. Bij Franco Saint De Bakker is jazz een speeltuin. De nummers op deze derde liveplaat lenen dankbaar bij genres als afropop of de soundtracks van John Barry, en zwelgen over het algemeen in zorgeloosheid. Coverde de band op het debuut al doodleuk Sun Ra én Benny Goodman, ook in hun eigen composities gaat de band pretentieloos en zonder enige vorm van snobisme te werk. Dat levert muziek op die niet al te ernstig genomen moet worden, maar die wel verfrissend en hip is. En dat mag ook wel eens!

(Gepubliceerd in Gonzo (circus) #97 – mei/juni 2010)

Nice Nice ziet de dingen graag positief. De nieuwe plaat van het gitaar/drum-duo uit Portland heet ‘Extra Wow’, de vorige heette ‘Yesss!’, en je kunt je heel goed voorstellen dat de heren wel een paar acid smiley t-shirts in de kast hebben hangen. ‘Extra Wow’ is de uitzinnigheid en de positieve vibes van ‘My Girls’ van Animal Collective uitgesmeerd tot albumlengte. Ieder nummer is een organische en orgastische good trip, waarin dub, afropop, minimal music en post-rock vrolijk door elkaar gehusseld worden en de polyritmische grooves en loops de luisteraar richting totale verrukking loodsen. Labelgenoten !!!, Battles en Autechre zijn terug te horen, net als Yeasayer, Excepter en Black Dice. Vooral in de eerste helft van het album, waarin de nummers op fraaie wijze in elkaar overlopen, klinkt dat fantastisch en lijkt de uitzinnigheid niet te stoppen. Het punt is: je moet er alleen wel net zin in hebben, in zoveel levensvreugde. Aan dynamiek schort het dan ook soms wel eens op de plaat, en de voortjakkerende krautrockgrooves kunnen je op sommige dagen wel eens teveel worden. Maar geconsumeerd op de juiste dagen, met het juiste zonnige en benevelde gemoed, is de trip die Nice Nice hier serveert verrukkelijk.

(Gepubliceerd in Gonzo (circus) #97 – mei/juni 2010)

De Nederlandse hoofdstad is de laatste jaren aan het ‘opruimen’: de Wallen worden ontmanteld, kraakpanden verdwijnen. Nu lijkt het erop dat ook van de kunst en cultuur in Amsterdam het scherpe randje verdwijnt.

(Gepubliceerd in Gonzo (circus) #95 – januari/februari 2010)

De vraag hangt al een tijdje in de lucht: hoe spannend is Amsterdam nog? Was er in de jaren 1960 tot 1980 nog een redelijke concensus dat je voor je broodnodige shot aan trendsettende kunst en baanbrekende tegencultuur goed terecht kon in Amsterdam, tegenwoordig is dat niet meer zo evident. Natuurlijk zijn er evenementen, clubs, zaaltjes, maar is het genoeg voor een stad met een status, een geschiedenis en pretenties als die van Amsterdam? En valt het tij nog te keren?

Beelden
Het stadsbestuur van Amsterdam heeft het er zelf ook wat moeilijk mee. Het imago van een stad voor creatievelingen was altijd de kracht van de stad, en dit beeld wordt door velen in het stadsbestuur nog altijd gekoesterd. Met het imago van drugs- en prostitutiestad is men dan weer minder blij. Het Amsterdamse stadsbestuur mag dan nog zo graag terugdenken aan haar oude, anarchistische karakter, er is natuurlijk nog een andere machtsfactor in het spel: geld. Het is een gegeven dat er nog maar weinig oorspronkelijke Amsterdammers in Amsterdam wonen, doordat ze door stijgende huurprijzen en door het langzaam verdwijnen van sociale huurwoningen zijn verdreven naar de buitenwijken en naar steden als Almere, Lelystad en Purmerend. De meeste huurwoningen die leeg komen te staan, worden koopwoningen (althans tot aan de crisis, red.), verkocht tegen prijzen die alleen rijke tweeverdieners kunnen betalen. Deze veryupping lijkt moeilijk tegen te gaan, want wat kun je tegenover het geld van de yuppen in de weegschaal leggen? DIY-kunst?

Rafelranden
Tijdens een debat in SMART Project Space in november 2009 werd de ontwikkeling van Amsterdam vergeleken met die van New York, waar een bruisende, creatieve, maar zeer arme wijk als de Lower East Side werd omgevormd tot een rijke, saaie maar uiteindelijk voor de onder- en middenklasse volstrekt ontoegankelijke wijk. De vergelijking werd geïllustreerd met de film ‘Captured’ van de Amerikaanse filmmakers Daniel Levin en Ben Solomon. Toen hen werd gewezen op hoe opmerkelijk het was dat de Lower East Side zo bruisend en creatief was juist toen het zo arm was, verklaarden ze dat het in hun ogen bij elkaar hoort: “de armoede en de vrijheid die daaruit voorkomt.”
Hoogleraar in de sociale- en cultuurfilosofie René Boomkens, die ook aan het debat meedeed, ving het in de term ‘rafelranden’, die een essentieel onderdeel zijn van iedere vitale stad. Die rafelranden kunnen worden gezien als de creatieve onderstroom en de zelfkant, maar vooral ook als een flexibiliteit in regelgeving en beleid aan de kant van bestuur. Het besef dat voor een vitale stad, soms regels moeten worden opgerekt en dingen door de vingers moeten worden gezien. Maar de belangen van de yuppen en de multinationals die langzaam de hoofdinwoners van de stad zijn geworden, stroken niet met de belangen van hen die zich aan die rafelranden bevinden.
Het gevolg is dat alle horeca en openbare evenementen aan strenge regels zijn gebonden, en dat vooraf over activiteiten moet worden overlegd en dat zowel horeca als evenementen een stapel vergunningen moeten aanvragen. Dit smoort onvermijdelijk de spontaniteit en haalt de scherpe kantjes eraf. Juist dat wat de stad zo aantrekkelijk maakte – het creatieve, het spontane – verdwijnt, eenvoudigweg omdat de initiatiefnemers, de mensen die de stad maakten tot wat hij was, worden verdreven. Zij zijn niet langer gewenst door de nieuwe bewoners.

Broedplaatsen
De voorbeelden van de culturele plekken die de afgelopen jaren verdwenen of met sluiting worden bedreigd zijn legio. Stubnitz, een boot die aangemeerd lag aan de NDSM-werf waar feesten en optredens werden georganiseerd, moest met de evenementen stoppen omdat er door sommige gebruikers drugs werd gebruikt. Voor het industrial art festival Robodock is geen plek in meer Amsterdam, omdat de loods die ze als locatie gebruikten asbest bleek te bevatten en daarom dicht moest – een andere locatie die voldoet, is er niet. Culturele vrijhaven ADM moest in 2006 bijna sluiten omdat de locatie door het Havenbedrijf Amsterdam werd opgekocht. Vrijplaatsen als De Silo, Vrieshhuis Amerika, de Kalenderpanden en NL Centrum moesten eerder al sluiten. Het BIM-huis veranderde van een bruisende plek in de binnenstad in een institutie die is ingekapseld door het chique, statische en veel minder toegankelijke Muziekgebouw aan het IJ.
De ironie is dat eind jaren 1990 het stadsbestuur van Amsterdam zelf aangaf zeer goed in ziet wat de waarde van de creatieve broedplaatsen voor de stad zijn. “Geen cultuur zonder subcultuur!”, was de leus. Het antwoord dat ze daarop formuleerden was echter niet dat ze de kunstenaars en organisatoren achter deze plekken hun vrijheid (terug) gaven, maar dat ze startten met een beleid waarin promotiebedrijf iAmsterdam zelf broedplaatsen ging aanwijzen. In die broedplaatsen werd het creatievelingen vervolgens toegestaan hun activiteiten te ontplooien. Misschien sympathiek en nog goed bedoeld ook, maar met subcultuur hebben deze broedplaatsen natuurlijk niet zoveel te maken- ook al zal het dan nu en dan ongetwijfeld tot interessante dingen leiden.
Initiatieven zoals de broedplaatsen leiden maar al te gemakkelijk tot luiheid en een soort vrijwillige zelfcensuur bij de gebruikers, omdat vooraf is afgesproken wat deze er wel en niet mogen doen. Kunst leeft natuurlijk voornamelijk bij de gratie van vrijheid om buiten de paden te treden – en niet bij de gratie van de vrijheid om eens lekker gek te mogen doen binnen de door de overheid aangegeven paden. Wie het aanbod vergelijkt met een bruisende stad als Berlijn – toegegeven: schaal en omstandigheden zijn niet helemaal vergelijkbaar – moet constateren dat Amsterdam echt heel veel heeft ingeleverd. En het gemeentebestuur is daar zelf grotendeels schuld aan: “Geen subcultuur via mainstreamcultuur”.

Regel het zelf
Natuurlijk hebben echte creatievelingen geen overheid nodig die hen faciliteert en wacht geen enkele kunstenaar met het maken van kunst totdat iemand hem daarvoor het geld en de middelen komt geven. Wat creatievelingen wel nodig hebben, is een plek om hun ding te doen, zonder rigide regels of randvoorwaarden vooraf. Maar ondanks het gemeentelijke afbraakbeleid, zijn er in Amsterdam nog altijd een flink aantal inspirerende plekken te vinden, met name door de koppigheid, de zelfwerkzaamheid en de tomeloze inzet van de vaak vrijwillig werkende organisatoren, barmensen, dj’s, etc. Als je graag een Gonzo (circus)-medewerker in levende lijve ontmoet of gewoon zoekt naar vernieuwende muziek en cultuur, spoed je dan naar een van de hiernaast genoemde oorden van kunst ende vermaak.

+++++++ KADER ++++++

De Gonzoïst als toerist

Eten en drinken
Aan eetgelegenheden geen gebrek, maar de kwaliteit-prijsverhouding is niet altijd even koosjer. OCCII, OT301 en Zaal100 bieden ook goedkope en zelfs best smakelijke volkskeuken aan. Check websites voor reservaties.

Cultuur
Sommige culturele plekken overleven al decennia hardnekkig het hiernaast geschetste proces. Even buiten Amsterdam diende ooit het dorp Ruigoord te verdwijnen voor containeroverslag. De containerhaven krijgt slechts zeer sporadisch bezoek, maar in het restantje Ruigoord worden geregeld nog interessante activiteiten georganiseerd.
De leukste plek in Amsterdam zelf is OCCII: immer trouw aan hun eigen missie bevat de agenda zowel uitverkochte Lightning Bolt-concerten als obscure avondjes. Collectieven als Rebel-Up!Soundclash en Hallo Gallo vullen de eigenzinnige programmatie uitstekend aan met respectievelijk ‘ruwe wereldmuziek’ en ‘experimentele muziek’ (denk Ignatz of Aids Wolf). Naast OCCII bevindt zich de pas geopende galerie Art’npublic, opgericht door twee idealistische kunsthistorici die zich richten op jong talent en experiment.
Vlakbij vind je OT301 dat zich de afgelopen jaren van een kraakcommunity in de oude filmacademie heeft ontwikkeld tot een dynamische plek voor concerten, film en relaxte feestjes. En slechts enkele honderden meters verder bevindt zich Smart Project Space: ooit begonnen als kraakinitiatief in een oud politiegebouw is het nu gehuisvest in het gerenoveerde Pathologisch-Anatomisch Laboratorium waarvan bijvoorbeeld de geheel in marmer uitgevoerde kapel is omgebouwd tot een intieme concertzaal. In de grote concertzaal vinden o.a. de SPS Intermission en DNK concerten plaats: voor liefhebbers van elektronica, performance en beeld niet te missen.
Meer in zuidwestelijke richting treffen we Streetlab Project Space, galerie Mijnheer de Wit en het Illuseum aan. Dat laatste is een onvergelijkbare plek: door de muurschilderingen (ook in de intieme kelder) waan je je in een hippie-commune, maar de aandacht voor counterculture is er onverminderd. Zaal 100 is dan weer het mekka van de vernieuwende free jazz-liefhebber en woeste feestjes (alles uit eigen ervaring). Filmliefhebbers kunnen terecht in het meest charmante filmhuis van Amsterdam: Cavia. De programmering en de temperatuur zijn er in gelijke mate onvoorspelbaar maar dat mag de pret niet drukken (en de prijzen net wel). Het levendige West biedt ten slotte nog twee plekken met een Berlijnse touch: De Nieuwe Anita voelt als een huiskamer waar geregeld filmvertoningen, concerten en feestjes plaatsvinden, terwijl Kulter een combinatie is van galerie, ontmoetingsplek en werkplaats, grotendeels met eigen middelen opgezet.
‘Noord Gestoord’ is nog steeds een gevleugelde uitdrukking, maar dat zal de komende jaren snel veranderen. Na de sluiting van het legendarische nachtcafé De Diepte hebben vele nachtbrakers hun toevlucht gezocht in de Sputnik-Bar (bij de plek waar voorheen Stubnitz lag) op het NSDM-terrein. Daar vind je ook theater en clublocatie ITW, Noorderlicht en De Garage (voor underground techno) En een potentiële vrijhaven voor noord is Tolhuistuin in de voormalige, zeer bijzondere Shellkantine en –tuin.
Ook in het oosten van Amsterdam begint het de laatste jaren te broeien. Splinternieuw is Delicatessen: een galerie, een winkeltje én plek voor concerten en kleine filmavondjes. Dance- en dubstepliefhebbers haasten zich dan weer naar Trouw (waar je trouwens op woensdag ook terecht kunt voor een goed gesprek) en het nabijgelegen en commerciëlere Volkskrantgebouw voor Canvas. In datzelfde gebouw is de dependance van het Enschedese Planetart gevestigd oftewel ‘Underground Alternative Shock Trash Noise Art’. Ten slotte is er ook nog P/////akt – Platform voor Beeldende Kunst.
Naast al deze ‘vrijhavens’ vind je in het centrum van Amsterdam nog enkele instellingen die een uitstekende reputatie hebben opgebouwd in vernieuwende muziek en kunst en daarbij ook de link leggen met discussie en presentaties. De Balie – gelegen nabij het Leidseplein – biedt discussies, film, theater, nieuwe media en thema-avonden. Vlakbij vind je de Mediaroom: een initiatief van de Melkweg, die vooral bekend is als concertzaal, maar dus ook vaak verrassende mediakunst en daarnaast film (vooral anime en muziekfilm) en fotografie toont. Paradiso biedt natuurlijk ook elke dag weer vers vermaak en voor Vlamingen die heimwee hebben is er nog het Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond. En er is nog veel meer… daarover berichten we regelmatig in Gonzo (circus).

Shoppen
Amsterdam is de laatste jaren een aantal iconen kwijtgeraakt zoals Boudisque en Get Records, maar vooral de vinylliefhebber komt nog flink aan zijn trekken bij het huis van vertrouwen Distortion (Westermarkt) en bij het meer recent geopende en intussen ook uit z’n voegen barstende Record Friend(Nieuwmarkt). Bijzonder en net geopend is de gallerie-annex-shop Sugar And Spice(Gasthuismolensteeg): vinyljunkies (van world tot indie, soul, Americana, alt.country, blues, punk en garage/sixties) worden er ook verleid met dvd’s, een mooie selectie importboeken over skate en streetart en kunst. De winkel biedt ook een uitgebreide mailorder aan. De buren zijn Wax Records, waar je net als bij Rush Hour terecht kunt voor dance en aanverwanten. Voor liefhebbers van Americana, indie en aanverwanten ligt op een boogscheut ook Velvet dat garant staat voor urenlang snuffelplezier. Ten slotte: in Fort van Sjako(Centrum) koop je niet alleen Gonzo (circus), maar ook andere tijdschriften, moeilijk te vinden publicaties, tapes en veel meer.

Alle praktische informatie en links vind je op www.gonzocircus.com.

Promotietekst voor de Skweee-avond van het afgelopen Impakt Festival:

We leggen het nog één keer uit: Skweee is de beat van Destiny’s Child nadat je hem in je broekzak hebt laten zitten tijdens de was en daarna hebt afgespeeld op een Gameboy. Een wonderlijke hybride van dubstep, funk, r&b, Rick James en vintage synthesizers.

Tijdens onze Skweee Analysis dansavond komen enkele van de grondleggers van dit in Zweden en Finland geboren genre hun kunsten vertonen (Randy Barracuda, Mesak en Michael Black) en staan twee internationale uitwassen van het genre op het programma, de Nederlander Coco Bryce en de Spanjaard Niño.

En hoe klinkt dat nou? Nou, skweeelicious natuurlijk!

Wegens de PR-werkzaamheden voor Impakt ben ik de laatste tijd weinig aan schrijven toegekomen, waardoor mijn gehele verzamelde werk van de afgelopen maanden eigenlijk te vinden is op deze pagina: Programma LeGuessWho? 2010

Alle bandbio’s van LeGuessWho? 2010 zijn weer van mijn hand. En ik durf te zeggen dat het een mooi festival wordt!

De Canadese videokunstenaar Steve Reinke was tot en met vandaag te gast als artist-in-residence bij Impakt. Ik deed het volgende interview met hem:

You came to Utrecht to make a new video and to finish two others. Does working in another city change the way you work?

“It has effects, surely. Just working in a different room will have effect. And for one of the videos I’m making, I’m going to translate a poem by the Dutch poet Gerard van Eckeren, who lived in Utrecht. I didn’t know I was going to do that until two days ago, because I had never heard of him, and then I found a book of his while browsing through a bookshop here in Utrecht.”

That’s funny, because your work gives the impression that it’s all very autobiographical and quickly made. One can very well imagine you walking through a city like Utrecht, finding a book and then coming home and quickly make a video about it.

“Yeah, that’s because most of the videos have a narrator that gives you the feeling that he’s just randomly talking, off the cough. It seems like it’s all improvised and it’s all autobiographical, but it’s not like that. The texts are all written down. I put a lot of effort in them, but I want the videos to look effortless. It does sometimes come from just walking on the street and getting an idea from seeing or hearing something, but it’s not necessarily autobiographical and not so quickly made.”

Lees meer